partycypacjaobywatelska.pl

Podstawowe informacje o technice

Opis techniki

Budżet partycypacyjny jest specyficzną metodą służącą zaangażowaniu ludzi do współtworzenia budżetu związanego z obszarem, który dotyczy ich bezpośrednio. Skala przedsięwzięcia może być bardzo różna: od ustalania budżetu całego miasta i  jego priorytetów, po stworzenie listy i hierarchii wydatków wewnątrz jakiejś instytucji lub programu dotyczącej konkretnej grupy osób. Przebieg całego spotkania również zależy od jego wielkości. W przypadku dużych spotkań dotyczących tworzenia budżetu dla sporego obszaru często osobami bezpośrednio podejmującymi decyzje są reprezentacji poszczególnych grup obywateli. Z kolei gdy zakres działań jest niewielki w procesie biorą udział wszystkie osoby bezpośrednio zaangażowane w sprawę. Proces zakłada kilka etapów. Pierwszym z nich jest zapoznanie się przez uczestników ze wszystkimi dziedzinami, które budżet obejmuje (dzieje się to między innymi poprzez możliwość zadawania pytań odpowiednim ekspertom lub urzędnikom). Następnie poprzez mechanizm głosowania uczestnicy hierarchizują dyskutowane kategorie i wybierają te, którym nadawany jest najwyższy priorytet.

Oprócz bezpośredniego skutku takich działań partycypacyjnych, jakim jest adekwatne do rzeczywistych potrzeb rozdzielenie ograniczonych środków finansowych, stosowanie tej techniki przynosi również inne, długofalowe, rezultaty. Jednym z nich jest budowanie zaufania do władz lokalnych, poczucia przejrzystości podejmowanych decyzji oraz tworzenie legitymizacji dla dalszych działań związanych z wydatkami.

Metoda budżetu partycypacyjnego po raz pierwszy została zastosowana w Porto Alegre w Brazyli, gdzie stosowana jest do dziś. Proces obejmuje swoim zakresem budżet całego miasta i proporcjonalne rozdzielenie środków pomiędzy poszczególne dzielnice. Taka forma ustalania hierarchii wydatków rozprzestrzeniła się również na inne brazylijskie miasta, a z czasem także do innych krajów. Więcej informacji na temat budżetu partycypacyjnego w Porto Alegre można znaleźć między innymi w publikacji Rafała Górskiego pt. „Przewodnik po demokracji uczestniczącej”.

Ciekawym przykładem wykorzystania tej metody jest także podział środków pochodzacych z Safer Communities Partnership and Scarborough Borough Council i The North Yorkshire Police Authorit w Eastfield (Wielka Brytania).

Polskim przykładem zastosowania tej techniki w "mikro-skali" jest projekt "Dwa bieguny – różne krańce miasta, różni obywatele" realizowany przez Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS.

Zapraszamy też do obejrzenia filmu (z polskimi napisami) podsumowującego projekt "Your Voice, Your Choice", w ramach którego mieszkańcy walijskiego miasteczna Blaenau Gwent  decydowali o przyznaniu środków na realizację projektów aktywizujących ich lokalną społeczność. Projekt był częścią pilotażowego programu rządu brytyjskiego na rzecz promocji budżetu partycypacyjnego na poziomie gmin. Film zamieszczamy dzięki uprzejmości brytyjskiego Home Office.

[ks]